Om witwassen en terrorisme tegen te gaan, moeten banken gegevens van hun klanten verzamelen via klantonderzoek. Dit is een arbeidsintensief proces voor zowel banken als burgers. Daarom wil het kabinet banken, onder strikte voorwaarden, toegang geven tot de Basisregistratie Personen (BRP), zodat zij zonder extra inspanning van burgers het verplichte onderzoek kunnen uitvoeren. Vanaf vandaag start een openbare internetconsultatie over dit conceptbesluit.

Europese regels over het tegengaan van witwassen en het financieren van terrorisme verplichten banken om gegevens van hun klanten te controleren. Omdat klantonderzoek handmatig gebeurt, en burgers vaak dezelfde documenten meermaals moeten aanleveren, is dit een arbeidsintensief proces voor zowel burgers als banken. Om de benodigde gegevens sneller en veiliger te controleren, wil het kabinet banken, onder strikte voorwaarden, toegang geven tot de Basisregistratie Personen (BRP). De banken mogen de BRP alleen gebruiken om hun particuliere klanten te identificeren en verifiëren. Dit vermindert de administratieve lasten en verkleint de kans op fouten. Het is niet toegestaan voor banken om gegevens uit de BRP voor commerciële doeleinden te gebruiken.

Alleen toegang onder strikte voorwaarden

Om de privacy van burgers te beschermen, gelden strenge voorwaarden. Alleen Nederlandse banken mogen gebruikmaken van deze regeling. Zij moeten daarvoor een verzoek indienen bij de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG). De RvIG beoordeelt per bank welke gegevens mogen worden verstrekt, op welk moment en op welke manier. Banken mogen gegevens uit de BRP uitsluitend gebruiken voor het verplichte klantonderzoek. Burgers kunnen altijd opvragen welke instanties hun BRP-gegevens hebben geraadpleegd. Daarnaast zijn banken verplicht openbaar te maken welke maatregelen zij nemen om misbruik te voorkomen. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op de naleving van deze regels.

Relschoppers bedekken tijdens demonstraties te vaak hun gezicht om herkenning te voorkomen. Dit belemmert communicatie en identificatie en kan bedreigend overkomen. Hierdoor is het lastiger om demonstraties probleemloos te laten verlopen en de openbare orde te bewaken. Daarom komt er een landelijk verbod op het dragen van gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties.

Met dit wetsvoorstel willen minister Rijkaart van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en minister Van Oosten van Justitie en Veiligheid misbruik van het demonstratierecht tegengaan en het eenvoudiger maken om relschoppers en andere overtreders op te sporen en te vervolgen.

Vrij kunnen spreken

Minister Rijkaart: “Iedereen in Nederland moet zich vrij kunnen uitspreken, demonstreren is een grondrecht. Maar om dat recht goed te kunnen gebruiken, moeten demonstraties wel geweldloos verlopen. We zien dat mensen regelmatig gezichtsbedekkende kleding dragen tijdens demonstraties. Soms met een goede reden, maar vaak ook om bewust te intimideren of te verstoren. Kijk naar de rellen laatst in Den Haag. Nederland is een open samenleving, en daarom demonstreren we ook in openheid. Misbruik gaat ten koste van mensen die hun stem willen laten horen. Juist daarom voeren we dit verbod in.”

Opsporing wetsovertreders

Minister Van Oosten: “De kleine groep die demonstraties misbruikt om te kunnen rellen en vernielen, moet daarvoor gestraft kunnen worden. Want ze maken misbruik van de mogelijkheid om anoniem te zijn bij een demonstratie en daardoor ongestraft weg te kunnen komen met het overtreden van de wet. Een verbod op gezichtsbedekkende kleding helpt bij de opsporing van deze wetsovertreders.”

Uitzondering

Met dit wetsvoorstel geeft het kabinet invulling aan de wens van de Tweede Kamer om een verbod op gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties in te voeren. Het verbod geldt voor alle vormen van gezichtsbedekkende kleding, behalve wanneer deze echt nodig is om iemands veiligheid te beschermen of wanneer er andere zwaarwegende persoonlijke redenen zijn. Dit ziet specifiek op situaties waar demonstranten hun gezicht bedekken uit angst voor repercussies uit het buitenland.

Overtreding verbod

Overtreding van het verbod kan gestraft worden met hechtenis van ten hoogste twee maanden of een geldboete van de tweede categorie (ten hoogste € 5150). Het strafmaximum is afgestemd op de context van de uitoefening van een grondrecht, waarbij geldt dat de strafbedreiging niet zo zwaar mag zijn dat dit mensen ontmoedigt gebruik te maken van het demonstratierecht (het zogenoemde chilling effect).

Vervolg

Er komt geen nieuwe wet om dit verbod te regelen, maar de Wet openbare manifestaties wordt hiervoor aangepast. Het voorstel hiervoor wordt nu voorgelegd aan de politie, het OM, de Raad voor de rechtspraak, de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, de Nederlandse Orde van Advocaten, het Nederlands Genootschap Burgemeesters, en het College voor de Rechten van de Mens.